یکی پرسید از عارفی که اگر در نماز کسی بگرید

یکی پرسید از عارفی که اگر در نماز کسی بگرید | شرح و تفسیر در مرکز تخصصی شعر و عرفان دیدارجان

یکی پرسید از عارفی که اگر در نماز کسی بگرید | شرح و تفسیر

شاعر : مولانا جلال الدین محمد بلخی

کتاب : مثنوی معنوی

قالب شعر : مثنوی

آدرس شعر : مثنوی معنوی مولوی دفتر چهارم ابیات 1265 تا 1270

نام حکایت : حکایت شخصی که دعوی پیغمبری می کرد گفتندش چه خورده ای

بخش : 6 از 11 ( پرسیدن پادشاه از شخصی که ادعای نبوّت داشت )

مثنوی معنوی مولوی

خلاصه حکایت شخصی که دعوی پیغمبری می کرد گفتندش چه خورده ای

شخصی ادّعایِ پیغمبری کرد . او را گرفتند و نزدِ شاه بُردند و از شاه تقاضا کردند که شخصِ مدّعی را مجازات کند تا مایۀ عبرتِ همگان گردد . شاه دید که آن مدّعی ، مردی لاغر و مُردنی است و حتّی طاقتِ یک کشیده هم ندارد . پس با خود گفت که چاره در اینست که با وی به نرمی گفتگو کنم تا رازِ ادّعای او آشکار شود . پس …

متن کامل ” حکایت شخصی که دعوی پیغمبری می کرد گفتندش چه خورده ای را در مرکز تخصصی شعر و عرفان مطالعه نمایید.

متن کامل ابیات یکی پرسید از عارفی که اگر در نماز کسی بگرید

ابیات 1265 الی 1270

1265) آن یکی پرسید از مُفتی به راز / گر کسی گرید به نوحه در نماز

1266) آن نمازِ او عجب باطل شود / یا نمازش جایز و کامل بُوَد ؟

1267) گفت : آبِ دیده نامش بهرِ چیست ؟ / بنگری تا که چه دید او و گریست

1268) آبِ دیده ، تا چه دید او از نهان / تا بدآن شد او ز چشمۀ خود روان ؟

1269) آن جهان گر دیده است آن پُر نیاز / رونقی یابد ز نوحه آن نماز

1270) ور ز رنجِ تن بُد آن گریه و ز سوک / ریسمان بُسگُست و ، بشکست دوک

شرح و تفسیر یکی پرسید از عارفی که اگر در نماز کسی بگرید

آن یکی پرسید از مُفتی به راز / گر کسی گرید به نوحه در نماز


شخصی نهانی از یک مُفتی سوال کرد که اگر کسی در اثنای نماز گریه کند . ( ادامه معنا در بیت بعد ) ( مُفتی = فتوی دهنده ) [ مولانا در این حکایت کوتاه ، مقامِ فنا و بیخویشی عبد در معبود را بیان می کند . وجه ارتباط این بخش با بخش قبل ابیات 1254 تا 1256 بخش قبل است زیرا در آنجا از فنای عاشق در معشوق سخن رفته است و در اینجا شخصی از یک نفر مفتی سوال می کند که اگر کسی در اثنای نماز گریه کند آیا این گریه موجبِ بطلانِ نمازِ اوست یا خیر ؟ و مفتی جواب می دهد : اگر این گریه ناشی از شهودِ قلبی حضرت حق باشد نماز او کاملاََ صحیح است و چنانچه گریه او برای امورِ نفسانی و دنیوی باشد قهراََ نمازش باطل است . در روایتی از ابو حنیفه آمده « از امام صادق (ع) در بارۀ گریه در اثنای نماز سوال کردم که آیا موجبِ بطلانِ نماز است ؟ فرمود : اگر نماز گزار به خاطرِ یادآوردن بهشت و یا دوزخ بگرید . این گریه برترین اعمال در نماز است . و اگر به خاطرِ یادآوردن مُردگانش باشد نماز او باطل ادست » ]

آن نمازِ او عجب باطل شود / یا نمازش جایز و کامل بُوَد ؟


شگفتا آیا نمازِ او باطل می شود و یا آنکه نمازِ او صحیح و کامل است ؟

گفت : آبِ دیده نامش بهرِ چیست ؟ / بنگری تا که چه دید او و گریست


آن مفتی جواب داد : اشک را به چه دلیل آب دیده نامیده اند ؟ و خود جواب می دهد : تا ببینی که آن شخص چه چیزی را دیده است و می گرید .

آبِ دیده ، تا چه دید او از نهان / تا بدآن شد او ز چشمۀ خود روان ؟


اشک چه چیزی از عالَمِ نهان می بیند که بر اثرِ آن از چشمۀ خود روان می شود ؟ [ جاری شدن اشک عللِ مختلفی دارد . ممکن است در اثرِ بیماری « دَمعَه » باشد و یا ممکن است به خاطرِ نیازهای دنیوی باشد و یا ممکن است این اشک قُربَةََ لِلّه باشد . پس عرفا به سببِ اشک می نگرند و نه خودِ اشک . ]

آن جهان گر دیده است آن پُر نیاز / رونقی یابد ز نوحه آن نماز


اگر آن نمازگزارِ بسیار نیازمند ، جهانِ الهی را مشاهده کرده . نماز او بر اثرِ گریه اش رونق و صفایی پیدا می کند . یعنی اگر گریه او ناشی از شهود حق باشد نمازش صحیح است .

ور ز رنجِ تن بُد آن گریه و ز سوک / ریسمان بُسگُست و ، بشکست دوک


امّا اگر گریه اش ناشی از سوگ و ناراحتی جسمش باشد . هم ریسمان پاره می شود و هم دوک می شکند . یعنی نمازش باطل می شود . ( بسگُست = گُسسته شد ، پاره شد ) [ منظور بیت : اگر کسی در وسطِ نماز برای مسائلِ دنیوی بگرید قهراََ نمازش باطل است . ]

شرح و تفسیر بخش قبل                    شرح و تفسیر بخش بعد

دکلمه یکی پرسید از عارفی که اگر در نماز کسی بگرید

خلاصه زندگینامه مولانا جلال الدین محمد بلخی

سرزمین ایران از دیرباز مهد تفکرات عرفانی بوده است . از این رو در طی قرون و اعصار ، نام آورانی بی شمار در عرصه عرفان و تصوف در دامن خود پرورش داده است . یکی از این بزرگان نام آور ، حضرت مولانا جلال الدین محمد بلخی است که به ملای روم و مولوی رومی آوازه یافته است . او در ششم ربیع الاول سال 604 هجری قمری در بلخ زاده شد . پدر او محمدحسین  خطیبی است که به بهاءالدین ولد معروف شده است و نیز او را با لقب سلطان العلما یاد کرده اند . بهاء ولد از اکابر صوفیه و اعاظم عرفا بود و خرقه او به احمد غزالی می پیوست و در علم عرفان و …

متن کامل زندگینامه مولانا جلال الدین بلخی را در مرکز تخصصی شعر و عرفان مطالعه نمایید.

خلاصه معرفی کتاب مثنوی معنوی مولوی

مثنوی معنوی کتابی تعلیمی و درسی در زمینه عرفان ، اصول تصوف ، اخلاق ، معارف و …است . مولانا بیشتر به خاطر همین کتاب شریف معروف شده است . مثنوی معنوی دریای ژرفی است که می توان در آن غواصی کرد و به انواع گوهرهای معنوی دست یافت با آنکه تا آن زمان کتابهای ارزشمند و گرانقدری نظیر منطق الطیر عطار نیشابوری و حدیقت الحقیقت سنائی و گلشن راز شبستری از مهمترین و عمیق ترین کتب عرفانی و صوفیانه به شمار می رفتند ولی با ظهور مثنوی معنوی مولانا و جامعیت و ظرافت و نکته های باریک و …

متن کامل معرفی جامع کتاب مثنوی معنوی مولوی را در مرکز تخصصی شعر و عرفان مطالعه نمایید.

منابع و مراجع :

  1. شرح جامع مثنوی معنوی – دفتر پنجم – تالیف کریم زمانی – انتشارات اطلاعات

Tags:
اولین نفری باشید که نظرتان را ثبت می کنید

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

تماس با دیدارجان

لطفا نظرات ، انتقادات و پیشنهادات خود را ارسال فرمایید.

درحال ارسال

وارد شوید

اطلاعات خود را فراموش کرده اید؟